Ο όρος «κατά φαντασίαν ασθένεια», από το ομότιτλο γνωστό έργο του Μολιέρου, αποτελεί μία μεταφορική έννοια της υποχονδρίας.
Η υποχονδρία ή υποχονδρίαση είναι μία κατάσταση που χαρακτηρίζεται από έναν έντονο φόβο ότι το άτομο νοσεί από μία ασθένεια απειλητική για τη ζωή, που θα τον οδηγήσει άμεσα στο θάνατο. Αφορμή αυτής της συλλογιστικής αποτελεί συνήθως μία σωματική ενόχληση ή ένα σύμπτωμα που επικεντρώνεται σε ένα μέρος του σώματος ή ένα συγκεκριμένο όργανο ενώ συχνά έχει προηγηθεί μία πρόσφατη είδηση για ένα άλλο άτομο που νόσησε πολύ σοβαρά.
Εσωτερική “ιχνηλάτηση”
Ένα άτομο με υποχονδρία συνηθίζει να προβαίνει καθημερινά με εξονυχιστική αυτοπαρατήρηση του εσωτερικού και του εξωτερικού του σώματος. Αν το άτομο εντοπίσει κάποια ενόχληση νοητικά, τότε αναζητά άμεσα διαβεβαίωση από οικεία πρόσωπα και ιατρούς ότι το σύμπτωμά του δεν είναι ανησυχητικό. Η υπόθεση αφορά στο ενδεχόμενο η σωματική ενόχληση να αποτελεί εντονότατη ένδειξη καρκίνου / κακοήθης όγκου ή αυτοάνοσης πάθησης που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Το άτομο με υποχονδρία αναζητά άμεσα απαντήσεις μέσω του διαδικτύου (ιατρικές ιστοσελίδες, προγράμματα ΑΙ) για την αιτιότητα του συμπτώματός του και εναλλακτικές διαγνώσεις σχετικά με την τυπολογία του. Ο πάσχων τρομοκρατείται στην ιδέα να είναι άρρωστος ωστόσο δυσκολεύεται και να αποκλείσει την πιθανότητα να είναι ασθενής, αποδεχόμενος ότι «είναι η ιδέα του».
Όταν υπάρχει ιατρική διαβεβαίωση, η υποχονδριακή σκέψη προσωρινά υποχωρεί. Ωστόσο, κάθε νέο σωματικό σύμπτωμα μπορεί να σημάνει συναγερμό για το ενδεχόμενο μίας καινούργιας, παθογόνας κατάστασης. Το αίσθημα της ανησυχίας εγείρεται ακόμα και από ένα γεγονός μικρής σημασίας, όπως η ύπαρξη ενός πόνου στο λαιμό ή μίας μυϊκής σύσπασης μετά από άσκηση.
Αλλαγή
Η συνειδητοποίηση της υποχονδρίασης δεν είναι αρκετή ώστε κάποιος να σταματήσει να ασχολείται με τα σωματικά συμπτώματα. Ένα άτομο που υποφέρει από υποχονδρίαση αναζητά ψυχοθεραπευτική βοήθεια όταν αποδέχεται την πιθανότητα τα συμπτώματά του να έχουν ψυχογενή και όχι οργανική βάση.
