Τραύμα αποτελεί όποια εμπειρία ξεπέρασε την ανοχή του ψυχισμού, προξενώντας ακραίο φόβο, ντροπή, θλίψη, θυμό ή άλλα αρνητικά συναισθήματα που έμειναν σταθερά στο χρόνο.
Το τραύμα μπορεί να εκτιμηθεί από τις συνέπειές του που είναι η ψυχική αποδιοργάνωση σε σχέση με ένα οδυνηρό συμβάν, οι δυσκολίες στον ύπνο, τα flash-backs, οι φοβίες, η θλίψη, η υπερδιέγερση, ο θυμός, η εμφάνιση σωματικών ενοχλήσεων ή η επιδείνωση υπαρχόντων οργανικών προβλημάτων (π.χ. ημικρανίες, γαστρεντερικές διαταραχές, δερματικές παθήσεις, αυτοάνοσα νοσήματα) ως αποτέλεσμα της αδυναμίας του οργανισμού να ‘αντέξει’ το ασυνήθιστα έντονο φορτίο.
Τραύμα δεν είναι μόνο ένα ακραίο συμβάν ή μία απώλεια. Σύνθετο ονομάζεται το τραύμα που προκύπτει μέσα από μία σχέση με ένα γονέα που δεν ήταν σε θέση να καλύψει ανάγκες βιολογικές (τροφή, στέγη) και συναισθηματικές (ασφάλεια, εμπιστοσύνη, σταθερότητα, αίσθηση αξίας), με έναν σύντροφο ή άλλη ενήλικη, μακροχρόνια σταθερή αλληλεπίδραση στην οποία υπήρχε υποτίμηση και μίας μορφής εξάρτηση.
Το τραύμα ‘ξυπνά’
Ως τραυματικό συμβάν μπορεί να θεωρηθεί μία συνεχιζόμενη κακή εμπειρία στο σχολείο ή στο χώρο εργασίας, μία επίθεση κλοπής, μία κακοποιητική ερωτική σχέση, μια περίοδος αναμονής ενόψει κρίσιμων ιατρικών αποτελεσμάτων, μία εγκυμοσύνη, ένας τοκετός ή ένα χειρουργείο, μία περίοδος έντονης μοναξιάς και απομόνωσης.
Ένα τραυματικό συμβάν συνήθως ακολουθείται από υπενθυμίσεις αυτού, στοιχεία ή γεγονότα που θυμίζουν την τραυματική εμπειρία και είναι άλλοτε φαινομενικά ουδέτερα και άλλοτε πλήρως συνδεδεμένα με την εμπειρία αυτή. Αυτοί οι ‘υπενθυμητές’ δύνανται να ενεργοποιήσουν συναισθήματα (φόβο, τρόμο, θυμό, οργή, λύπη) και συμπεριφορές (αποφυγή, απόσυρση, αναζήτηση βοήθειας, απομόνωση). Όταν το άτομο έρχεται σε επαφή με το φορτισμένο ερέθισμα, μπορεί να νιώσει άμεσα μία αίσθηση σωματικής αδυναμίας, είτε απειλείται εκείνη τη στιγμή είτε όχι.
Ένα άτομο μπορεί να είναι λειτουργικό σε κάποιες πτυχές της ζωής, ενώ σε άλλες να αισθάνεται μετέωρο, ανήμπορο να προχωρήσει πέρα από το οδυνηρό γεγονός. Αν και ο ψυχισμός χρησιμοποιεί μηχανισμούς άμυνας που προστατεύουν από τον κατακλυσμό των έντονων συναισθημάτων, το τραυματικό βίωμα είναι εκεί. Το τραύμα αποθηκεύεται στο σώμα.
Τραυματοθεραπεία και E.M.D.R.
Τις τελευταίες δεκαετίες, η μελέτη του τραύματος έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας λόγω των πολλαπλών σημείων πρόκλησης: τραύμα από πρωταρχικό δεσμό, τραύμα από πόλεμο ή βασανιστήρια, τραύμα από φυσικές καταστροφές, κα.
Η μέθοδος E.M.D.R. αποτελεί τη νεότερη προσέγγιση απέναντι στο τραύμα καθώς βοηθά στην επεξεργασία επώδυνων αναμνήσεων. Εφαρμόζεται μόνο από εξειδικευμένους έμπειρους θεραπευτές, στο πλαίσιο μίας σταθερής ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας.
