Τα τελευταία χρόνια, η έννοια «όρια» χρησιμοποιείται για να ορίσει τι είναι αποδεκτό και ασφαλές στην επικοινωνία ενός ατόμου με τους άλλους.
Η έκφραση «πρέπει να βάλεις όρια» μοιάζει με μία πρόταση – λύση για την αντιμετώπιση ενός σχεσιακού αδιέξοδου όπου το ένα μέρος βιώνει μία αναγκαστική συνύπαρξης και χρειάζεται να προστατευτεί από ένα άλλο μέρος που εμφανίζει πιθανές επεκτατικές επιδιώξεις.
Τι είναι, όμως, τα όρια και γιατί η οριοθέτηση αποτελεί μία ωφέλιμη διαδικασία;
Όρια για προστασία
Η οριοθέτηση ως διαδικασία μαθαίνεται μέσα από τη διαπαιδαγώγηση και τη σχολική προσαρμογή. Αν η ανατροφή του παιδιού πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον χωρίς κανόνες ή συνέπειες, τα όρια που διαμορφώνονται είναι συνήθως χαλαρά και εύκαμπτα. Αν η διαπαιδαγώγηση έχει πραγματοποιηθεί σε ένα περιβάλλον με υπερβολική αυστηρότητα και τιμωρία, τα όρια που διαμορφώνονται είναι αυστηρά και άκαμπτα. Ενίοτε, μέσα σε μία οικογένεια τα όρια μπορεί να είναι άλλοτε χαλαρά και άλλοτε αυστηρά, χωρίς σαφήνεια ή κανόνες.
Τα όρια μοιάζουν σαν ένα φράχτη που προστατεύει ένα σπίτι. Αν ο φράχτης είναι πολύ χαμηλός, τότε δίνει την ευκαιρία στον οποιοδήποτε να εισβάλλει στο χώρο. Αν ο φράχτης είναι πολύ ψηλός, τότε απομακρύνει ακόμα και τους φιλικούς επισκέπτες και αποτρέπει την εξωστρέφεια και την κοινωνικοποίηση. Η ύπαρξη σαφών και καθορισμένων ορίων δημιουργεί το αίσθημα της ασφάλειας και της αυτοκυριαρχίας.
Μη όρια ίσον τραύμα
Η εμπειρία ενός τραύματος αφορά ουσιαστικά μία συνθήκη όπου τα προσωπικά όρια καταστρατηγήθηκαν αιφνίδια με διάφορους τρόπους, έντονα μία ή περισσότερες φορές.
Στην ψυχοθεραπεία, ένα άτομο που αναζητά θεραπεία εκπαιδεύεται στην οριοθέτηση κατά τρόπο βιωματικό: η τήρηση του χρονικού ορίου της συνεδρίας, η πολιτική των ακυρώσεων, η διαφύλαξη της επαγγελματικής φύσης της σχέσης, η μη αποκάλυψη πληροφοριών γύρω από τη ζωή του θεραπευτή αποτελούν καίριες συνιστάμενες της διαδικασίας, ως όρια που διαμορφώνουν ένα συμβολικό χώρο μέσα στον οποίο ένα άτομο μπορεί να εμπιστευτεί, να αφηγηθεί και να αναστοχαστεί αναφορικά με τη ζωή του.
