Συχνές
Ερωτήσεις

Απαντήσεις σε ερωτήματα
σχετικά με την ψυχοθεραπευτική διαδικασία

Ψυχοθεραπευτική συνεδρία ή ψυχοθεραπεία;

Όταν ένα άτομο αντιμετωπίζει ένα ζήτημα που το δυσκολεύει ένα επαρκές χρονικό διάστημα, ενίοτε εξετάζει την πιθανότητα να επισκεφτεί έναν ειδικό. Η επιθυμία του μπορεί να αφορά σε μία μεμονωμένη επίσκεψη, σε μία σειρά από μερικές συναντήσεις ή στην έναρξη μίας θεραπευτικής διαδικασίας.

Οι τρεις παραπάνω θέσεις διαφέρουν σημαντικά η μία από την άλλη. Ένα κρίσιμο συμβάν, το οποίο μπορεί να φέρει στην επιφάνεια κάποια αρνητικά συναισθήματα μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή για την αρχική τηλεφωνική επικοινωνία, ωστόσο δεν συνεπάγεται ότι το άτομο είναι αποφασισμένο να εμπλακεί σε μία μακρόχρονη διαδικασία. Η ψυχοθεραπεία αποτελεί μία συνειδητοποιημένη απόφαση απέναντι στην αλλαγή.

Ανάλογα με την ετοιμότητα και τα αποθέματα, ένα άτομο μπορεί να επιλέξει τι χρειάζεται περισσότερο στο εδώ και τώρα.

Τι είναι η ψυχοθεραπεία;

Η ψυχοθεραπεία είναι μία θεραπευτική παρέμβαση όπου δύο μέρη, ο ψυχοθεραπευτής και ένας ή περισσότεροι θεραπευόμενοι συμμετέχουν ενεργά σε ένα οριοθετημένο πλαίσιο διαλόγου. Ο διάλογος αυτός δεν αποτελεί απλώς μία ανταλλαγή απόψεων γύρω από ένα πρόβλημα αλλά αφορά σε μία επιστημονικά συντονισμένη διεργασία ανάκλησης, επεξεργασίας και διαχείρισης επώδυνων ζητημάτων.

Η συμπόνια για τον εαυτό και η ικανότητα αυτοδιαχείρισης των αρνητικών σκέψεων και συναισθημάτων αποτελούν τα σημαντικότερα οφέλη της ψυχοθεραπείας.

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μία «φιλία επί πληρωμή». Η επαγγελματική συμπεριφορά ενός ειδικού είναι επιβεβλημένη και αφορά στην τήρηση των ορίων και στο σεβασμό της προσωπικότητάς του. Η δεοντολογία δεν αποτελεί προαιρετική συμπεριφορά από πλευράς ψυχοθεραπευτή αλλά απαραίτητη συνθήκη για τη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος που θα διευκολύνει την έκθεση και την αλλαγή.

O θεραπευτής είναι ο ειδικός ως προς την επιστημονική κατάρτιση αλλά ο θεραπευόμενος είναι ο ειδικός της ζωής του.

Για ποιους λόγους ένα άτομο αποφασίζει να ξεκινήσει ψυχοθεραπεία;

«Συχνά οι άνθρωποι αναζητούν ψυχοθεραπεία όταν η μοίρα τους οδήγησε σε μία κατάσταση την οποία δεν μπορούν να χειριστούν με τις συνηθισμένες τους άμυνες» (N. McWilliams).

Κάποια στιγμή ένας άνθρωπος στην πορεία της ζωής του μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι ένα ή περισσότερα θέματα του προκαλούν δυσφορία, την οποία δυσκολεύεται να διαχειριστεί. Ο κοινωνικός περίγυρος προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Η καθημερινή λειτουργικότητά του ατόμου πλήττεται σημαντικά και τα αισθήματα του άγχους, του φόβου, της λύπης ή του θυμού παραμένουν έντονα και ανθεκτικά στο χρόνο και στις λύσεις που επιχειρεί να δώσει το ίδιο.

Ένας άνθρωπος μπορεί να επισκεφτεί έναν ειδικό της ψυχικής υγείας επειδή αντιμετωπίζει κάποιο ‘εμπόδιο’, επειδή επιθυμεί να διερευνήσει ένα ζήτημα που το απασχολεί ή να αναζητήσει μία επιστημονική τοποθέτηση αναφορικά με μία πρόκληση που αντιμετωπίζει.

Κάποιος που κατανοεί τις δυσκολίες του χρειάζεται ψυχοθεραπεία;

Ο στοχασμός  και η αναγνώριση της αιτίας ενός προβλήματος από το ίδιο το άτομο δεν σημαίνει αυτόματα μετακίνηση προς μία λειτουργική κατεύθυνση. Για παράδειγμα, η συνειδητοποίηση από κάποιον ότι αποφεύγει να οδηγήσει επειδή παλαιότερα είχε την εμπειρία ενός τροχαίου ατυχήματος δεν είναι επαρκής για να αλλάξει εκείνος στάση.

Η διαδικασία της αλλαγής συντελείται και με νοητική και με συναισθηματική επεξεργασία. Αν η λογική ή τα συναισθήματα ήταν από μόνα τους επαρκή για την αντίληψη μίας κατάστασης ή τη λήψη μίας απόφασης, τότε ο άνθρωπος θα λειτουργούσε είτε μηχανιστικά είτε ενστικτωδώς. Συνήθως, πρόβλημα δημιουργείται όταν το ένα σύστημα υπέρ-λειτουργεί ενώ το άλλο σύστημα υπολειτουργεί. Η ψυχοθεραπεία είναι η διαδικασία εκείνη που διευκολύνει τη συνεργασία των δύο αυτών συστημάτων.

Ποια είναι τα οφέλη της ψυχοθεραπείας;

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, τα άτομα τα οποία βρίσκονται σε διαδικασία ψυχοθεραπείας, έχουν οφέλη όπως: ανακούφιση από τα συμπτώματα του άγχους, λειτουργικότερη διαχείριση των διαπροσωπικών σχέσεων, βελτίωση της επικοινωνίας, καλύτερη αντιμετώπιση των αρνητικών συναισθημάτων και εύρεση εναλλακτικών τρόπων σκέψης και συμπεριφοράς.

Η ψυχοθεραπεία δεν ακυρώνει την ύπαρξη των τραυματικών εμπειριών του παρελθόντος, αλλά βοηθά ένα άτομο στην αναγνώρισή τους και στην πορεία του, πέρα από αυτές.

Μέσα από την ψυχοθεραπευτική διαδικασία, αυξάνεται η επίγνωση και η συναισθηματική κατανόηση ενός ατόμου. Απόρροια είναι η αντικατάσταση αστόχαστων, ακούσιων και συχνά επώδυνων συμπεριφορών, με υπολογισμένες, εκούσιες, προσεκτικές επιλογές.

Ποιοι είναι οι αρμόδιοι επαγγελματίες για ψυχοθεραπεία;

Ένα άτομο μπορεί να απευθυνθεί για ψυχοθεραπεία σε έναν ψυχολόγο, απόφοιτο πανεπιστημιακού τμήματος ψυχολογίας και κάτοχο άδειας ασκήσεως επαγγέλματος από το ελληνικό κράτος ή σε έναν ψυχίατρο. Η βασική πανεπιστημιακή εκπαίδευση αποτελεί μία απαιτούμενη βάση ενώ στη συνέχεια, απαραίτητη είναι η εξειδίκευση σε μία ή περισσότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως π.χ. η γνωσιακή συμπεριφοριστική, η συστημική, η ψυχοδυναμική, κα. Οι τίτλοι του ‘ψυχοθεραπευτή’, του ‘σύμβουλου ψυχικής υγείας’ ή του ‘οικογενειακού σύμβουλου’  χωρίς τις άνωθεν ειδικότητες είναι ανυπόστατοι (για περισσότερες πληροφορίες, εδώ).

Πόσο χρόνο διαρκεί μία ψυχοθεραπεία;

Η διάρκεια της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας εξαρτάται από τα θέματα τα οποία επιθυμεί να επεξεργαστεί ο θεραπευόμενος, από την ένταση της δυσφορίας του στο παρόν και από τη θεωρητική προσέγγιση που ακολουθεί ο ψυχοθεραπευτής. Η έναρξη της θεραπευτικής διαδικασίας προϋποθέτει συμφωνία μεταξύ των δύο εμπλεκόμενων∙ ωστόσο, ο θεραπευόμενος είναι ελεύθερος να διακόψει τη διαδικασία οποιαδήποτε στιγμή, αν το επιθυμεί.

Με ποια συχνότητα πραγματοποιείται η ψυχοθεραπεία;

Κάποιες φορές ένα άτομο αποφασίζει να επισκεφτεί έναν ειδικό της ψυχικής υγείας χωρίς να επιθυμεί απαραίτητα να μπει σε μία βραχεία ή μακρά ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Η απόφαση που αφορά στην έναρξη μίας ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας συνδέεται με το αίτημα του ενδιαφερόμενου.

Στην ψυχοθεραπεία, η ακολουθία και η σταθερότητα έχουν σημαίνουσα αξία. Ο χρόνος είναι προκαθορισμένος και συνεπής, διαμορφώνοντας ένα συγκροτημένο πλαίσιο όπου το άτομο μπορεί να εμπιστευτεί τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.

Μία ατομική συνεδρία έχει διάρκεια 50 λεπτών και πραγματοποιείται συνήθως μία φορά την εβδομάδα. Μία συνεδρία ζεύγους έχει διάρκεια 90 λεπτών και πραγματοποιείται συνήθως μία φορά στις 2 εβδομάδες. Ο προγραμματισμός γίνεται σύμφωνα με τη διαθεσιμότητα των συμμετεχόντων.