Η τέχνη της αποφυγής

Η τέχνη της αποφυγής

«Άστο προς το παρόν και βλέπουμε…»:

Αυτή η κοινότυπη φράση εμπεριέχει την πρόθεση ενός ατόμου να παραμερίσει την ενασχόληση με ένα τρέχον θέμα που αναζητά προσοχή και να την μεταθέσει στο αόριστο μέλλον. Άραγε, η πρακτική της αποφυγής είναι πράγματι βοηθητική αν υιοθετείται ως modus operandi (μτφ: τρόπο να λειτουργεί κανείς στη ζωή);

Λύση ή πρόβλημα;

Η αποφυγή αποτελεί μία μέθοδο επίλυσης προβλημάτων κατά την οποία ένα άτομο αναβάλλει την ενασχόληση με ένα φλέγον ζήτημα στο εδώ και τώρα, παρά το γεγονός του ότι γνωρίζει τη σημασία και την αμεσότητα που αυτό έχει για τη ζωή του. Συχνά, η προβολή στο μέλλον συνοδεύεται από την ελπίδα ότι το πρόβλημα θα έχει – ως δια μαγείας – λυθεί από μόνο του.

Οι άνθρωποι αποφεύγουν γιατί φοβούνται ότι η αναμέτρηση με ένα ζήτημα θα τους προκαλέσει ένα μεγαλύτερο ποσοστό δυσφορίας από αυτό που μπορούν να αντέξουν και να διαχειριστούν. Η άρνηση του προβλήματος ή η αποφυγή ενασχόλησης με αυτό μοιάζει να αποτελεί μία λύση, έστω και προσωρινή. Μία ιατρική εξέταση, η απόφαση για το μέλλον μίας συντροφικής σχέσης, η προετοιμασία για ένα διαγώνισμα, μία αθλητική προπόνηση αλλά και η έναρξη μίας ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας αποτελούν κάποιες προκλήσεις τις οποίες ένα άτομο μπορεί να αντιμετωπίσει ή να αποφύγει με δικαιολογίες όπως «έχω πολλά στο μυαλό μου αυτή την περίοδο», «θα πήγαινα αλλά κάτι έτυχε», «δεν έχω χρήματα», «είχα πολύ δουλειά», κ.α.

Προστασία ή απειλή;

Η συνήθης τάση του ανθρώπου είναι η συνειδητή αποφυγή ερεθισμάτων που προκαλούν πόνο, σωματικό ή ψυχικό. Όταν όμως η αποφυγή γίνεται μία χρόνια πρακτική, έχει προστατευτική αξία;

Έστω κι αν η αναβολή ανακουφίζει το άτομο, η γνώση ότι το πρόβλημα δεν έχει λυθεί, συνεχίζει να το διαταράσσει. Τα αρνητικά συμπτώματα αφορούν σε έντονο άγχος, ενοχή καθώς και σε αρνητικές σκέψεις ως προς την εξέλιξη του προβλήματος, συνθέτοντας μία απαισιόδοξη προοπτική για το μέλλον.

Παραδοχή υπέρ πάντων

Είναι σημαντικό ένας άνθρωπος να είναι ειλικρινής με τον εαυτό του όσον αφορά την αποφυγή. Η ειλικρίνεια αφορά στην παραδοχή ότι η μετάθεση ενός προβλήματος δεν οφείλεται σε εξωτερικές συγκυρίες ή δυσμενή δεδομένα αλλά σε μία προσωπική δυσκολία. Ο φόβος μίας απώλειας, η αδυναμία ανάληψης ρίσκου και η οικειοποίηση ενός προβλήματος αποτελούν λόγους πίσω μία χρόνια αναβλητική συμπεριφορά.

Η αποφυγή δεν είναι λύση. Είναι ένας τρόπος επιβεβαίωσης του χειρότερου νοητικού σεναρίου.

Η στρουθοκάμηλος δεν γλυτώνει από τον κίνδυνο βάζοντας το κεφάλι στην άμμο. Απλώς παραδίδει εαυτόν στη μοίρα.

Ποιος ξέρει πόσο γενναιόδωρη μπορεί να είναι αυτή η μοίρα;